Những văn bản trọng tâm trong chương trình ngữ Văn lớp 8

243 Lượt xem

Chương trình ngữ Văn lớp 8 có khối lượng kiến thức khá rộng. Ở bài viết dưới đây, các bạn hãy cùng tôi tìm hiểu “ Những văn bản trọng tâm trong chương trình ngữ Văn lớp 8” để có thêm những tài liệu tham khảo thật bổ ích nhé

1. Tác phẩm “Ông Đồ” của Vũ Đình Liên

Là một tác phẩm quan tong truong chương trình Văn lớp 8, tác phẩm "Ông Đồ" thường hay xuất hiện trong các kỳ thi lớn và có rất nhiều các dạng để xoay quanh. Mạch cảm xúc xuyên suốt toàn bộ bài thơ “ Ông Đồ” là nỗi niềm hoài cổ về một một thời vang bóng của nho học và tâm tư thầm kín của tác giả gửi gắm tới những giá trị đang lùi dần vào quá khứ.

Có thể chia bài thơ “Ông Đồ” ra làm ba phần.

Phần một gồm hai khổ thơ đầu là hình ảnh ông Đồ khi Nho học đang trong thời kỳ phát triển rực rỡ nhất

Phần hai gồm hai khổ tiếp theo: hình ảnh ông đồ khi nho học bước vào thời mạt vận

Phần ba là đoạn còn lại: thể hiện nỗi niềm của tác giả đối với những giá trị vàng son trong quá khứ.

Mở đầu bài thơ là hình ảnh quen thuộc của ông Đồ vào dịp xuân về, đã trở thành biểu tượng của cả một thế hệ: hoa đào, mực tàu, giấy đỏ, …. Khi đó, Hán học vẫn đang trong thời kỳ hoàng kim. Các bậc nho sĩ là tầng lớp  được trọng dụng, được ngưỡng mộ về tài năng, học vấn uyên thâm. Mỗi mùa xuân về, văn hóa xin chữ, cho chữ đã trở thành một mĩ tục trong tâm thức cổ truyền của người Việt. Đoạn thơ như một thước phim quay chậm hình ảnh ông Đồ trong những ngày xuân quá khứ, mang hết tài năng của mình để tạo nên những giá trị Chân - Thiện – Mỹ cho đời.

Tác phẩm Ông Đồ của Vũ Đình Liên

Nhưng đó chỉ là hình ảnh của một thuở hoàng kim đã qua. Từ “nhưng” ở câu thơ tiếp theo, “ nhưng mỗi năm mỗi vắng” tạo một bước ngoặt trong mạch cảm xúc. Hình ảnh “ bao nhiêu người thuê viết” chỉ còn là quá vãng. Hình ảnh ông Đồ đại diện cho một thế hệ nhà nho xưa cũ vẫn còn tồn tại nhưng dường như trở nên vô hình, không còn “đất” để “dụng võ” nữa. Hình ảnh giấy đỏ, nghiên mực được nhân cách hóa gửi gắm nỗi buồn thất thế của những nghệ sĩ của thế hệ đã cũ khi “thời thế biến thiên”.

Giữa mùa xuân, nhưng lại có “ lá vàng rơi trên giấy” là một hình ảnh hết sức đối nghịch. Phải chăng, hình ảnh đó cũng chính là hình ảnh của một nền nho học đang bước vào thời kỳ suy vi nhường chỗ cho những giá trị khác lên ngôi. Vẫn biết vạn vật đều có thể thay đổi nhưng người ta vẫn cứ day dứt, tiếc nuối vì một giá trị đã cũ.

Đoạn cuối bài thơ, với hình ảnh hoa đào tạo cấu trúc đầu cuối tương ứng làm nổi bật lên toàn bộ chủ đề của bài thơ. Trên các đường phố mỗi độ xuân về không còn hình ảnh ông Đồ già – là biểu tượng của nền nho học xưa cũ nữa. Có biết bao nhiêu ông Đồ như vậy, bao nhiêu vị nho sĩ tài năng bị thất thế, không biết sẽ  đi đâu về đâu khi xã hội không còn người yêu thích những giá trị mà họ đem lại. Câu hỏi cuối như một lời tự vấn thể hiện niềm hoài cổ, tiếc thương , day dứt trước thời kỳ suy vi của nền nho học đương thời.

2. Tác phẩm “ Trong lòng mẹ” của Nguyên Hồng

Nguyên Hồng là nhà văn viết rất nhiều về hình ảnh người mẹ trong xã hội phong kiến cũ, tần tảo đảm đang nhưng phải chịu rất nhiều những áp lực và thành kiến xã hội. Tác phẩm “Trong lòng mẹ” của Nguyên Hồng là một trích đoạn trong tác phẩm “ Những ngày thơ ấu” thể hiện niềm cảm thông sâu sắc của Nguyên Hồng với những nỗi khổ đau của người phụ nữ và những trẻ thơ bất hạnh.

“ Trong lòng mẹ” có thể được chia thành hai trích đoạn. Đoạn một là cuộc nói chuyện của chú bé Hồng và bà cô nhà họ nội, đoạn hai là cuộc đoàn tụ của hai mẹ con sau nhiều năm xa cách.

Mở đầu tác phẩm là cuộc trò chuyện của nhân vật tôi và người cô họ nội. Người cô giàu có như muốn xoáy sâu vào nỗi đau côi cút của đứa cháu. Hình ảnh bà cô chính là đại diện cho những hủ tục phong kiến đã đày đọa người phụ nữ trong xã hội cũ. Chú bé Hồng trong cuộc nói chuyện với bà cô chỉ biết cúi đầu không đáp  vì biết rõ những “rắp tâm tanh bẩn” của bà cô giàu có muốn chia cắt tình mẹ con, để cậu trở nên khinh miệt và ruồng rẫy mẹ. Nhưng những lời nó đó ngược lại còn khiến cho Hồng thương mẹ hơn, và niềm căm tức đối với những hủ tục phong kiến “Giá như những hủ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá, hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ thì tôi quyết vồ lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kỳ nát vụn mới thôi”.  Ngôn ngữ góc cảnh đã diễn tả một cách rất thành công tâm lý của một đứa trẻ bị kìm kẹp và ghẻ lạnh. Dù cho xã hội có những thành kiến như thế nào, nhưng chú bé Hồng vẫn luôn một lòng yêu thương, kính trọng và có niềm tin mãnh liệt vào người mẹ đã sinh thành ra mình.

Bằng chính chất liệu thực tế từ tuổi thơ cay cực của mình, ngòi bút Nguyên Hồng đã chạm tới trái tim của hàng triệu bạn đọc, khiến ta như đồng cảm hơn với số phận bất hạnh của phụ nữ và trẻ em bị đè nén bởi xã hội cũ.  Nếu như đoạn văn đầu bài với lối diễn tả và khắc họa tâm lý đắc địa, tác giả đã viết rất thành công về tâm lý nhân vậy của Hồng thì ở đoạn tiếp theo, với giọng văn dịu nhé, tác giả đã tái hiện một cách rất về cuộc gặp gỡ của mẹ và Hồng sau hằng năm xa cách. Đoạn văn này có thể được coi là mạch cảm xúc chính của toàn bài văn, là cao trào gỡ nút thắt tình cảm bị dồn nén bấy lâu để tình yêu thương thực sự có dịp để giãi bày và thể hiện.

Tiếng gọi “Mợ! Mợ! Mợ ơi” của Hồng khi thoáng trông thấy một người đàn bà trên xe kéo giống mẹ mình là tiếng gọi là yêu thương kìm nén bật ra thành tiếng. Nguyên Hồng khắc họa rất thành công suy nghĩ của cậu bé khi nghĩ tới chuyện người đó không phải mẹ như : “một cái ảo ảnh của một dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành gục ngã giữa sa mạc”. Phải khao khát yêu thương, mong chờ yêu thương, yêu mẹ đến mức nào thì niềm mong ước được gặp mẹ mới thực sự trở nên mãnh liệt đến như vậy.

Tác phẩm trong lòng mẹ của Nguyên Hồng

Khoảnh khắc Hồng được sà vào lòng mẹ là một trong những hình ảnh đẹp nhất trong toàn bài. Với lời văn nhẹ nhàng, tình cảm, Nguyên Hồng đã viết về tình mẫu tử một cách vô cùng dung dị “Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một vẻ đẹp êm dịu vô cùng”. Đoạn văn này đã tốn không ít giấy mực của giới phê bình văn học và lấy đi nước mắt của nhiều người cùng cảnh ngộ với bé Hồng. Cuộc gặp gỡ này khẳng định sức mạnh của tình mẫu tử. Dù xã hội có khắt khe như thế nào đối với người mẹ “nợ nần cùng túng phải bỏ con đi tha hương cầu thực” nhưng cuối cùng tình mẫu tử vẫn được đền đáp.

Với lối viết sâu lắng nhẹ nhàng, Nguyên Hồng đã diễn tả tâm lí nhân vật một cách rất thành công, khiến cho không ít người nhận ra chính mình trong nhân vật chú bé Hồng. “Trong lòng mẹ” thực sự để lại trong lòng người xem những cảm xúc vô cùng chân thành và những cảm xúc ngọt ngào nhất.

Hy vọng với bài viết “Những kiến thức cơ bản trong chương trình ngữ Văn lớp 8” chúng tôi có thể đem tới cho bạn đọc những thông tin hữu ích nhất.